فضاهای دراماتیک محرم

محرم، ماهی سرشار از فضاهای دراماتیک با ساختارهای ناب زیبا شناسانه است که لحظه لحظه ی آن می تواند درام های بی نظیری شود که فارغ از یک واقعه ی تاریخی به آثاری پر مخاطب و ماندگار تبدیل شود.

واقعه ی عاشورا چنان شگرف و تأثیر گذار است که حتی در سطح یک روایت تاریخی قلب هر شنونده ای را به درد می آورد و فارغ از هر نوع پرداخت هنری به سادگی مفهوم خود را القاء می کند.

ماجرای کربلا، حر ابن ریاحی، مسلم ابن عقیل، طفلان مسلم و دیگر سرگذشت ها از چنان شخصيتshy;هاي قدرتمندی برخوردار است که پرداختی هنرمندانه می تواند آثاری ماندگار و برجسته در قالبshy;های شعر، داستان، فیلم و نمایش ارائه دهد.

برخی به اشتباه جذابیت های محرم را ریشه در مذهب می دانند و می پندارند واقعه ی عاشورا صرفاً برای مسلمین تأثیر گذار است و نمی تواند فراتر از مرز جهان اسلام مخاطب داشته باشد.

نگاهی بی طرف به هر کدام از وقایع محرم گویای این واقعیت است که محرم و عاشورا قصه ای تراژیک پر از لحظه های دراماتیک است که نه تنها در حد و مرز مذهب بلکه به عنوان یک اثر شاخص انسانی در سطح جهان می تواند مطرح شود. به عنوان مثال سیر تحول <<حر ابن ریاحی>> با آن کنش و واکنش های نمایشی چیزی از آثار بزرگ و ماندگار کلاسیک جهانی کم نمی آورد.

آدابته کردن موضوعات محرم و به رشته ی تحریر در آوردن آن در قالب های شعر، داستان، فیلم و نمایشنامه با پرداختی هنرمندانه به سادگی می تواند فرهنگ محرم و عاشورا را بر پهنای گیتی معرف باشد.

بسیاری عاشورا و محرم را در تعزیه و شبیه خوانی جستجو می کنند. تعزیه شیوه ای از اجرای واقعه ی عاشوراست که بزرگان و نیاکان ما آن را تجربه کرده و نسل به نسل به ما سپرده اند. سالیان دوری است که در ایام محرم در شهرها و روستاها به شیوه ی تئاتر خیابانی (پیش تر از آن که تئاتر دنیا با سبک تئاتر خیابانی آشنا شود، تعزیه اجرا می شد و دور از ذهن نیست اگر مدعی شویم تئاتر خیابانی وامدار تعزیه و شبیه خوانی ایرانی است) در جای جای کشور، تعزیه به اجرا در می آمد.

تعزیه خوانی اگر چه نشان از بلاغت و ابداع هنری بزرگان ایرانی است و به عنوان فرهنگی سنتی باید برای نسل های آینده حفظ شود. اما برای فرهنگی به گستردگی عاشورا کافی نیست. اگر چه هنرمندان بیشماری با ارائه ی شیوه ی نوینی از نمایش تعزیه با توجه به مردم شناسی، نیازها و دغدغه های جامعه کنونی در تعزیه تغییر و تحول ایجاد کردند اما فرهنگ عاشورا مستعد شکوفائی در دیگر سبک و سیاق های هنری است و می تواند برای نسل های آینده و جهانیان علاوه بر نمونه ی یک واقعه ی تاریخی، مذهبی سرشار از پند و اندرزهای حکیمانه و الگوئی انسانی باشد.

محرم 1387